Tabulaturen
Tabulaturen voor gefrette
snaarinstrumenten
Gitaar, bas, luit, dulcimer...
|
Principe
|
 |
Als een strak gespannen snaar trilt, dan
is de frequentie
van het geluid dat
geproduceerd
wordt omgekeerd
evenredig
aan de lengte
van de
snaar.
Sommige instrumenten
zijn
daarop gebaseerd,
zoals de harp of de piano.
Bij dit soort instrumenten is een groot aantal
snaren nodig om voldoende noten beschikbaar te
hebben. Het gevolg is dat deze instrumenten
groot zijn.
Om deze grootte te voorkomen,
is het noodzakelijk
om
verschillende noten te kunnen produceren
met één enkele snaar. Dit
principe wordt door een viool gebruikt: de
speler plaatst zijn vingers daar waar het
nodig is om de juiste noot te kunnen spelen.
Hiervoor is een grote nauwkeurigheid van de
vingerzetting noodzakelijk.
Een ander soort instrument,
dat een gefret
snaarinstrument
wordt genoemd, maakt gebruik
van een slim systeem
voor het verkorten
van de snaren. Dit kan op
een eenvoudiger
manier
door de uitvoerder
worden gebruikt.
Een reeks van snaren wordt strak gehouden
over de nek van het
instrument. Elke snaar heeft een
eigen toonhoogte (of frequentie) wanneer hij
aangeslagen wordt. Op de nek is een reeks
metalen staven geplaatst die frets
worden genoemd.
Wanneer een vinger op een
snaar achter een fret wordt gedrukt, dan wordt
de snaar tegen de fret aangedrukt en op deze
manier korter gemaakt: de noot die dan
gespeeld wordt is dan hoger.
Frets zijn zodanig geplaatst dat een ieder
daarvan overeenkomt met een halve toon.
Presentatie
|
 |
De muziek wordt gepresenteerd in een tabulatuur.
Er zijn evenveel horizontale lijnen in een
tabulatuur als het aantal snaren. De snaar met de
hoogste toon (treble) staat bovenaan.
Iedere noot wordt geschreven als het nummer van de
ingedrukte fret als hij wordt gespeeld. Een vrije
snaar wordt aangeduid met een 0, de eerste fret
met een 1, enzovoorts.
De uitvoerder leest de tabulatuur van links naar
rechts, waarbij iedere noot geschreven staat op de
juiste snaar en de juiste fret. Als er twee noten
tegelijk zijn opgeschreven in dezelfde kolom, dan
worden zij tegelijkertijd gespeeld.
Vaak zijn er meerdere plaatsen op de nek waar
dezelfde noot gespeeld kan worden. De positie van de
hand en de vinger moeten dan goed gekozen worden, om
te voorkomen dat er onnodige bewegingen ontstaan op
de nek. De programmatuur berekent de eenvoudigste
wijze om de opgegeven noten te kunnen spelen.
 |
U
wordt uitgenodigd om de video "Working with
tablature and priority to tablature mode."
te bekijken ("Vensters>Instructievideo's"
menukeuze in het programma).
|
Invoegen van noten
|
 |
Er zijn verschillende manieren om noten in een
tabulatuur in te voegen:
U kunt de gewenste fret kiezen met het
toetsenbord (het numerieke deel) om daarna op de
gewenste snaar te klikken. Een lijst met
toetsenbord toetsen voor het wijzigen van een
tabulatuur is opgegeven in de configuratie van
het toetsenbord (deze kan opnieuw worden
ingesteld).
U kunt op een snaar klikken met de
Shift-toets ingedrukt (of met de rechter
muisknop). U kunt daarna de gewenste fret kiezen
in het pop-up menu.
Selecteren van een instrument
|
 |
In Harmony en Melody is een lijst met ongeveer
vijftig voorgedefinieerde instrumenten
beschikbaar.
U kunt ook uw eigen instrument definiëren: klik
daartoe op "Andere" en kies nu voor iedere snaar:
de toonhoogte voor de vrije snaar;
het aantal frets voor deze snaar;
de eerst bruikbare fret van deze snaar: op
sommige instrumenten, zoals een piano, is de ene
snaar korter dan de andere.
Berekenen van de tabulatuur
|
 |
De berekening van tabulaturen, dat wil zeggen de
relatie tussen een noot en de bijbehorende
snaar-fret combinatie, is grotendeels instelbaar.
Voor iedere noot wordt de context geanalyseerd en
alle mogelijke vingerzettingen voor deze noot
worden bekeken. Voor iedere mogelijke wordt een
moeilijkheidsgraad berekend. Hoe hoger de
moeilijkheidsgraad, hoe moeilijker de
vingerzetting.
U kunt de nadelen (positieve waarden) of de
voordelen (negatieve waarden) zelf instellen.
Als een noot niet kan worden afgespeeld, dan
wordt bij de noot een vraagteken getoond.
- Capodastro op fret: dit is een soort
klem (barréklem) die vast wordt gezet over de
nek om de snaren tijdelijk korter te maken. U
kunt het fretnummer aangeven waar deze klem moet
worden geplaatst.
- Maximum ruimte tussen wijsvinger en pink:
dit is de afstand in frets uitgedrukt deze twee
vingers van de hand. Als de afstand tussen deze
twee vingers groter wordt dan deze waarde, dan
wordt de 'straf' voor het wijzigen van de fret
toegepast.
- Straf voor veranderen van fret: deze
'straf' maakt het u mogelijk om het aantal
bewegingen omhoog en omlaag aan de nek te
beperken. Hoe hoger de waarde is, hoe minder
bewegingen op de nek er zullen zijn.
- Straf voor lege snaar: een 'straf'
wordt toegepast wanneer een vrije snaar wordt
bespeeld. Als u een voorkeur heeft voor het
bespelen van vrije snaren, dan geeft u hier een
negatieve 'straf' waarde op (een voordeel).
- Straf voor ongebruikte snaar in akkoord:
dit wordt gebruikt om het aantal bewegingen
langs de nek te beperken. De programmatuur heeft
een voorkeur om op dezelfde snaar te blijven, in
plaats van het spelen van dezelfde noot op een
andere snaar. De programmatuur heeft ook een
voorkeur voor bewegingen van de hand over de
nek. Een negatieve waarde hier zorgt voor het
tegenovergestelde.
 |
Opmerking: Als u
"negatieve straffen" gebruikt,
dan vertraagt u het proces van
berekenen van de tabulaturen. |
|
- Calculatie diepte: noten worden
verwerkt in groepen met een in te stellen
lengte. Een groep van noten eindigt zodra er een
rust wordt gevonden, omdat aangenomen wordt dat
een rust de uitvoerder de tijd geeft om zijn
hand langs de nek te bewegen. Is deze waarde
hoog, dan wordt het proces van berekenen
mogelijk langer.
- Arpeggio met de rechter hand: Soms
worden noten snel gespeeld door gebruik te maken
van een arpeggio met de rechterhand, in plaats
van het wijzigen van de fret met de linkerhand.
In dit geval worden verbonden noten met een
tijdsduur die korter is dan een achtste noot
beschouwd als een akkoord.
 |
Opmerking: Zodra een
tabulatuur wordt berekend, dan
verandert de muisaanwijzer in
een horloge met een "Tab". U
kunt de berekening annuleren
door op de Apple/Command-toets
(Mac) of op de Ctrl-toets (pc)
in te drukken. |
|
Barok tabulatuur
|
 |
De barok tabulatuur gebruikt letters in plaats van
cijfers. Een vrije snaar wordt aangeduid met een
'a', de eerste fret met een 'b'. Daarna komen de
tekens
r,d,e,f,g,h,i,k,l,m,n,o,p,q,s,t,u,v,w,x,y,z.
Om verwarring te voorkomen zijn sommige letters,
zoals de c en de j, weggelaten of vervangen. Zo is
de letter 'r' gebruikt voor de tweede fret, in
plaats van de 'c'. Dit komt omdat in de Baroktijd
de afgedrukte letter 'c' erg leek op de huidige
'r'.
De Baroknotatie toont alleen de eerste (hoogste)
snaren op een tabulatuur, terwijl een instrument
zoals de Barok Luit 14 snaren kan hebben.
Bas snaren die lager zijn dan de zesde worden
onder de onderste lijn van de tabulatuur
geschreven. Ze worden onderscheiden door een /
symbool dat vóór de fretletter wordt getoond. De
zevende snaar gebruikt de fretletter. Daarna volgt
één '/' voor de achtste snaar, twee '/' voor de
negende en drie '/' voor de tiende. Daarna volgt
het getal '4' voor de elfde, '5' voor de
twaalfde...
Wanneer u klikt met de Shift-toets ingedrukt (of
als u de rechter muisknop gebruikt) en dit onder
de zesde snaar doet, dan toont Harmony-Melody alle
beschikbare keuzen in een pop-up menu.
Mountain (of Appalachian) dulcimer
tabulatuur
|
 |
De mountain dulcimer is een gefret instrument dat
meestal drie snaren en ongeveer 20 frets heeft. De
ruimte tussen de frets volgt een diatonische
schaal en is daarom onregelmatig (soms is hij een
halve toon, soms is hij een hele toon).
Om uw eigen dulcimer afstemming te kunnen
instellen, selecteert u "Andere" in het
selectievenster voor tabulaturen om vervolgens de
"Dulcimer" modus te kiezen (in het pop-up menu
onderaan het venster).
|